Wyobraźmy sobie pewną sytuację. Czarny kot wychodzi z pobliskiego ogrodu i spokojnym krokiem przecina drogę przechodniowi. W Polsce ktoś może odruchowo przystanąć, przypomnieć sobie opowieści babci i pomyśleć, że właśnie otrzymał ostrzeżenie przed nadchodzącym nieszczęściem. Tymczasem w niektórych częściach Wielkiej Brytanii podobne spotkanie mogłoby zostać …
Wyobraźmy sobie zwyczajną sytuację. Idziemy ulicą, spieszymy się do pracy albo wracamy z zakupów, kiedy nagle drogę przecina nam czarny kot. Dla jednych jest to powód do uśmiechu, dla innych okazja, żeby zatrzymać się na moment, splunąć przez lewe ramię albo poczekać, aż ktoś inny …
Kiedy my wciągamy swetry i narzekamy na krótsze dni, koty zaczynają wielki sezon drzemek. To właśnie jesienią fotel czy kanapa stają się królewskim tronem, a kocyk nie jest już dodatkiem – to obowiązkowy element dekoracyjny. Kot wie, że najlepszym sposobem na jesienną chandrę jest zwinięcie się w kłębek i udawanie, że deszczu za oknem po prostu nie ma. I choć to tylko zwykłe „robienie niczego”, człowiek patrzy na tę scenę i nagle sam chce położyć się obok.
Jesień to też czas kocich polowań – niekoniecznie na myszy, ale na… spadające liście. Ileż to razy widzieliśmy kota, który z powagą śledzi liść wirujący na wietrze, by za chwilę rzucić się na niego jak na najgroźniejszego przeciwnika? W tej jednej chwili kot zamienia ogród w pole przygód, a zwykły spacer w wielką wyprawę łowcy. I nawet jeśli zdobycz ucieknie pod podmuchami wiatru, kot zawsze wraca z miną zwycięzcy.
Jest jeszcze jeden koci patent na jesień – ogrzewanie człowieka. W chłodne wieczory, kiedy kubek herbaty paruje na stole, kot zawsze znajdzie miejsce na kolanach. To nie jest zwykłe mruczenie – to terapeutyczne urządzenie, które potrafi rozgrzać bardziej niż koc elektryczny. Człowiek dostaje ciepło i relaks, a kot – najlepszą poduszkę na świecie. Układ idealny.
Czarna magia jesieni? To właśnie koty. One uczą nas, że nie trzeba gonić za wszystkim, by cieszyć się chwilą. Wystarczy ciepły koc, odrobina spokoju i ktoś, kto mruczy obok. Bo jesień to nie tylko deszcz i wiatr – to także czas na bliskość, wyciszenie i małe radości, które najlepiej smakują w towarzystwie czterech łap.
Jesień zawsze była czasem, gdy granica między światem ludzi a światem tajemnic wydaje się cieńsza niż zwykle. Liście szeleszczą jakby szeptały sekrety, wiatr gwiżdże w kominie jak duch dawnej opowieści, a w mroku uliczki błyskają dwa żółte ślepia. Nie, to nie demon. To tylko czarny …
Lato ma w sobie coś z kociego charakteru. Niby jest ciepłe, leniwe i rozciągnięte jak czarny ogon na parapecie, a jednak potrafi pokazać pazur. Szczególnie wtedy, gdy człowiek postanawia, że oto zaczyna się sezon wielkich zmian. Wyjazdy, walizki, otwarte okna, balkonowe porządki, grille, remonty, goście, …
W starożytnym Egipcie koty były czczone, a czarny kot nie budził strachu – przeciwnie, symbolizował ochronę, łaskę bogini Bastet oraz uosobienie kobiecej mądrości i płodności. Bastet, początkowo dzika lwica, z czasem przybrała postać kota domowego – czarnego, zwinnego i czujnego. Jej posągi były wszechobecne, a udomowione koty bywały balsamowane i grzebane z honorami. Dla Egipcjan kocia obecność w domu była błogosławieństwem – strażnikiem domowego ogniska i symbolem łaski bogów.
Z czasem obraz kota – szczególnie czarnego – zmienił się diametralnie. W średniowiecznej Europie zwierzę to zaczęto kojarzyć z czarownicami, diabłem i grzesznicami. Artyści przedstawiali czarne koty jako towarzyszy kobiet oskarżanych o czary, często ukazując je z sierścią zjeżoną, oczami jak żar i sylwetką przemykającą w cieniu. Malowidła ścienne, miniatury i drzeworyty z epoki ukazywały je nie jako łaskawe duchy, ale jako zwiastuny śmierci, niepokoju i seksualnej pokusy. To właśnie z tych czasów wywodzi się wiele przesądów, które przetrwały aż do dziś.
W XIX wieku nastąpiła rehabilitacja kociego wizerunku, zwłaszcza w sztuce symbolistycznej i secesyjnej. Czarne koty zaczęły być przedstawiane jako tajemnicze, zmysłowe i… modne. W dziełach takich artystów jak Théophile Steinlen (autor słynnego plakatu Le Chat Noir) czy Gustav Klimt, koty symbolizowały kobiecość, niezależność i erotyzm. Pojawiały się jako alegoria tajemnicy, ale także jako towarzysze artystów – inspirujący, obecni, niepokorni. W malarstwie tego okresu widać fascynację zarówno ich sylwetką, jak i aurą niezależności.
W XX wieku czarne koty pojawiają się zarówno w sztuce wysokiej, jak i użytkowej. W grafikach Andy’ego Warhola pojawiają się jako figury ironiczne, w stylu pop-art. W ilustracjach Tove Jansson, twórczyni Muminków, kot to istota czuła i uważna. W fotografiach mody z lat 60. kot często pojawia się jako rekwizyt przy boku modelek – tajemniczy, ale z klasą. Przestaje być jedynie symbolem czarów czy przesądów. Zaczyna reprezentować styl, indywidualizm i artystyczny charakter.
W XXI wieku czarne koty opanowały Internet – i to dosłownie. Na Instagramie zdjęcia czarnych kotów biją rekordy popularności. Są fotografowane na tle półek z książkami, w oknach pełnych światła, na minimalistycznych dywanach czy w towarzystwie filiżanek z kawą. Często stają się bohaterami grafik z hasłami w stylu: „Elegancja przyszła na czterech łapach” lub „Czarne jest piękne”. Użytkownicy świadomie stylizują zdjęcia kotów – traktując je nie tylko jako zwierzęta domowe, ale wręcz jako kocie persony – ikonki stylu, tajemnicy, niezależności.
Niektóre profile czarnych kotów mają dziesiątki tysięcy obserwujących. Kot staje się bohaterem codzienności, ale też współczesnym symbolem bycia „poza schematem”. W memach bywa ironiczny, w postach inspirujący, a na grafikach – zwyczajnie piękny.
Czarny kot w sztuce nie jest już dziś symbolem pecha. Jest symbolem autentyczności. Łączy w sobie elegancję i dzikość, niezależność i czułość, dystans i ciekawość. To żywy kontrast, który fascynuje zarówno artystów, jak i zwykłych ludzi.
Współczesny czarny kot nie musi już walczyć ze stereotypami – on je rozbraja jednym spojrzeniem i wskakuje w sam środek kadru.
I kto wie – może właśnie to czyni go najbardziej artystycznym z wszystkich zwierząt?
Mówią, że czarny kot to tylko kot. Że jego futro to zbieg okoliczności genetycznych, pigmentu i odrobiny przypadku. Ale ci, którzy naprawdę znają czarne koty, wiedzą, że to nieprawda. Czarny kot nie jest „tylko kotem”. On jest zjawiskiem. Manifestacją stylu, charakteru i nie do końca …